حالات مختلف نورسنجی و کاربرد آن ها

اگر از قبل با مبحث نوردهی آشنا باشید حتماً نحوه استفاده از عوامل موثر بر نوردهی یعنی میزان دیافراگم، سرعت شاتر و میزان حساسیت را می دانید. اما برای تنظیم اتوماتیک سرعت شاتر یا میزان دیافراگم و یا برای اطلاع رسانی به شما برای تنظیم بهینه عوامل موثر بر نوردهی، دوربین چگونه مقدار روشنایی و نور صحنه را اندازه می گیرد؟ جواب این سوال ساده است : توسط نورسنج درون دوربین.

در اکثر دوربین های DSLR برای اندازه گیری میزان نور از حسگر اختصاصی استفاده می شود. این حسگر معمولاً در درون منظره یاب قرار دارد و نور وارد شده به دوربین را دریافت و اندازه گیری می کند.

 

 

اما در زمانی که دوربین ها فاقد نورسنج داخلی بودند استفاده از نورسنج های دستی در بین عکاسان حرفه ای کاملاً متداول بود. هنوز هم برخی از عکاسان حرفه ای ترجیح می دهند از نورسنج های دستی و مدرن امروزی استفاده کنند.

 

 

 

 

روش نورسنجی به دو ضورت انجام می شود : نورسنج های دستی ( خارج از دوربین ) نور تابیده شده به سوژه ( اعم از نور طبیعی یا نور مصنوعی ) را انذازه گیری می کنند در حالی که نورسنج های درون دوربین نور بازتابی را ملاک سنجش قرار می دهند.

 

 

بنابراین سیستم نورسنج درونی به دوربین می گوید نور بازتابی از سوژه چه مقدار روشن یا چه مقدار تاریک است. برای اختصاص مقادیر روشن یا تاریک، به ملاک و معیاری جهت سنجش نور نیازمندیم. در اکثر دوربین های دارای نورسنج داخلی، این معیار مغادل روشنایی یک سطح خاکستری ۱۸ درصد می باشد.

درواقع، از آنجایی که دریافت و ادراک چشم ما از روشنایی بصورت خطی نبوده و لگاریتمی است، میزان خاکستری ۱۸ درصد( صفر درصد= سیاه و ۱۰۰درصد=سفید) معادل ۵۰ درصد روشنایی بوده و بعنوان خاکستری میانه شناخته می شود.

 

 

با توجه به نوع دوربین، ممکن نمایش خوانش نورسنجی متفاوت باشد اما در اکثر دوربین ها برای نمایش میزان نورسنجی از مقیاس گرافیکی خطی درون منظره یاب یا نمایشگرهای بالا یا پشت دوربین استفاده می شود. این مقیاس خطی دارای نمادهای مربوط به گام های نوردهی نیز می باشد.

 

 

 

 

تا اینچا با نحوه خوانش نور توسط نورسنج دوربین آشنا شدیم. اکنون سوال این است : اندازه گیری و خوانش نور از کجای صحنه انجام می شود ؟ پاسخ این سوال به انواع حالات نورسنجی مربوط می شود.

حالات مختلف نورسنجی

در طی سال ها علیرغم دقیق تر و پیچیده تر شدن سیستم های نورسنجی دوربین های عکاسی دیجیتال، عملکرد آن ها همچنان ساده و آسان باقی مانده است. حالات اساسی نورسنجی شامل : نورسنجی چند قسمتی ( Multi Segment )، نورسنجی مرکزگرا (Center-Weighted) و نورسنجی نقطه ای (Spot ) می باشد.

نورسنجی چندقسمتی یا چند ناحیه ای از طرف سازندگان مختلف دوربین با اسامی متفاوتی نامیده می شود، بعنوان مثال شرکت نیکون از اصطلاح ماتریسی، شرکت کانن از اصطلاح ارزیابی (evaluative)، شرکت الیمپوس از واژه ESP و شرکت لایکا از اصطلاح کلاسیک برای این حالت نورسنجی استفاده می کنند. همچنین نمادهای بکار رفته برای حالات مختلف نورسنجی نیز در اکثر موارد متفاوت هستند.

 

 

همچنین ممکن است دوربین شما دارای حالات نورسنجی دیگری هم باشد. مثلاً دوربین نیکون D810 دارای حالت نورسنجی خاص Highlight-Weighted هم هست. در این مبحث به سه حالت مهم و مشترک نورسنجی می پردازیم.

 

 

نورسنجی چند قسمتی (Multi-Segment Metering )

این حالت نورسنجی از سنجش تمام نور بازتابی صحنه برای ایجاد یک نوردهی متعادل استفاده می کند و در اکثر دوربین ها، حالت پیش فرض نورسنجی است. در این حالت، کل کادر به نواحی مختلف تقسیم شده ( معمولاً پنج ناحیه ) و خروجی نورسنج بصورت میانگین میزان نور این نواحی خواهد بود.

در نظر داشته باشید یکی از عوامل موثر بر این حالت نورسنجی، محل فوکوس دوربین است. پس از خوانش نور از نواحی مختلف کادر، سیستم نورسنجی به محل فوکوس توجه کرده و اهیمت بیشتری به این قسمت می دهد.

 

 

بسیاری از دوربین های مدرن امروزی، از حسگر نورسنجی با هزاران ناحیه ( پیکسل ) استفاده کرده و نه تنها نور خاکستری موجود در صحنه بلکه رنگ و حتی فاصله نسبی سوژه های درون قاب را برای هرچه دقیق تر شدن نورسنجی درنظر می گیرند.

نورسنجی مرکزگرا  (Center-Weighted Metering )

اگر چه این حالت نورسنجی هم قسمت زیادی از کادر را مورد سنجش قرار می دهد اما در نهایت به مرکز کادر توجه بیشتری نشان داده و سنجش دقیق تری از مرکز کادر و ناحیه اطراف آن خواهد داشت. در این نورسنجی گوشه های کادر سنجش نشده و نقطه فوکوس هم بی تاثیر است.

 

 

 

 

نورسنجی نقطه ای  (Spot Metering )

ناحیه مورد سنجش در این حالت کوچک تر از حالات دیگر نورسنجی است و همانطور که از نام آن پیداست فقط همین بخش کوچک میانی بدون توجه به سایر نواحی صحنه مورد سنجش قرار می گیرد. در بسیاری از دوربین ها این ناحیه در مرکز کادر و منطبق بر نقطه فوکوس مرکزی است ( دوربین های کانن ) و در برخی دیگر این ناحیه منطبق بر نقطه فوکوس فعال بوده و قابل جابجایی است. ( دوربین های نیکون ) در دوربین هایی که قابلیت جابجایی ناحیه سنجش را ندارند می توانید از قفل نوردهی( AE-L یا * ) استفاده کنید.

 

 

در انتها به برخی کاربردهای عملی حالات مختلف نورسنجی اشاره می کنیم :

نورسنجی چند قسمتی ( ماتریسی یا ارزیابی ) :

  • صحنه هایی با نور یکنواخت
  • عکسبرداری با فلاش

نورسنجی مرکزگرا :

  • عکاسی پرتره
  • عکاسی ماکرو
  • هنگامی که بخش مهم سوژه در مرکز کادر قرار دارد

نورسنجی نقطه ای :

  • عکاسی ضدنور
  • عکاسی سیلوئت
  • صحنه هایی با کنتراست خیلی زیاد
  • مناظر برفی
  • هنگامی که سوژه بخش کوچکی از کادر را اشغال کرده است