بازگشت شگفتانگیز یکی از نادرترین گربهسانان جهان در تایلند
دوربینهای تلهای موفق شدهاند گربه سرپهن، یکی از نادرترین گونههای گربهسان وحشی جهان را در جنوب تایلند ثبت کنند؛ گونهای که حضور آن در این کشور نزدیک به سه دهه تأیید نشده بود و در فهرست «احتمالاً منقرضشده» قرار داشت.
کشف دوباره گربه سرپهن در تایلند
نخستین مشاهده تأییدشده از سال ۱۹۹۵
گربه سرپهن با نام علمی Prionailurus planiceps به دلیل پیشانی تخت و جمجمه کشیدهاش شناخته میشود. این گونه بهطور پراکنده در زیستگاههایی در برونئی، اندونزی و مالزی زندگی میکند و سالها تصور میشد که در تایلند منقرض شده است.
دوربینهای تلهای که در پناهگاه حیاتوحش شاهزاده سیریندهورن نصب شده بودند، در سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ موفق به ثبت تصاویر این گونه شدند. این نخستین ثبت رسمی حضور گربه سرپهن در تایلند از سال ۱۹۹۵ تاکنون است.
در سال ۲۰۲۴، ۱۳ مشاهده ثبتشده و در سال ۲۰۲۵ نیز ۱۶ مشاهده دیگر گزارش شد. این پروژه بخشی از آن چیزی است که مؤسسه Panthera از آن بهعنوان بزرگترین پایش ثبتشده گربه سرپهن در جهان یاد میکند.
شواهدی از زادآوری؛ خبری بسیار امیدوارکننده
در میان تصاویر ثبتشده، یک گربه سرپهن ماده به همراه تولهاش نیز دیده میشود؛ موضوعی که اهمیت بسیار زیادی دارد، زیرا این گونه معمولاً در هر زایمان تنها یک توله به دنیا میآورد.
این کشف نشان میدهد که گربه سرپهن نهتنها در منطقه حضور دارد، بلکه در حال زادآوری و تشکیل جمعیت پایدار است.
واکنش رسمی دولت تایلند
سوچارت چومکلین، وزیر منابع طبیعی و محیط زیست تایلند، در بیانیهای اعلام کرد:
«برای دههها، گربه سرپهن بهعنوان گونهای احتمالاً منقرضشده طبقهبندی میشد، اما پس از سالها حفاظت مداوم، همکاریهای علمی قدرتمند و مشارکت جوامع محلی، امروز میتوانیم بازگشت آن به تایلند را در روز ملی حیاتوحش جشن بگیریم.»
کوچک، شبزی و بسیار گریزان
چرا گربه سرپهن اینقدر ناشناخته است؟
گربه سرپهن کوچکترین گربهسان وحشی جنوب شرق آسیا است و تنها حدود ۲ کیلوگرم وزن دارد؛ حتی سبکتر از یک گربه خانگی معمولی. این گونه بدنی کوتاه و لولهایشکل، پاهای باریک، دم کوتاه و پنجههایی با پردههای بین انگشتی دارد که به حرکت در زیستگاههای آبی کمک میکند.
زیستگاههای مورد علاقه آن شامل جنگلهای باتلاقی، تالابها، رودخانهها، دریاچهها و جنگلهای حاشیه رودخانه است و تصور میشود بیشتر از ماهی و طعمههای آبزی تغذیه میکند.
رفتار شبزی، جثه کوچک و زندگی در مناطق متراکم و مرطوب باعث شده مشاهده این گونه بسیار دشوار باشد و اطلاعات دانشمندان درباره رفتار و اکولوژی آن محدود باقی بماند.
گام بعدی: بازنگری وضعیت حفاظتی در فهرست IUCN
مؤسسه Panthera و شرکای تحقیقاتی آن قصد دارند از دادههای جدید برای بهروزرسانی وضعیت گربه سرپهن در فهرستهای قرمز و سبز IUCN استفاده کنند. این ارزیابیها قرار است اوایل سال ۲۰۲۶ منتشر شوند.
پژوهشگران تأکید میکنند که تأیید وجود یک جمعیت در حال زادآوری، اهمیت حفاظت مداوم از تالابها و جنگلهای کمارتفاع باقیمانده تایلند را بیش از پیش نشان میدهد.
منابع :
