تقریباً همهی عکاسان این تجربه را داشتهاند: بعد از گرفتن یک عکس جذاب، هنگام مشاهده روی نمایشگر دوربین یا کامپیوتر، متوجه میشوند تصویر تار شده است. برای عکاسان تازهکار، پیدا کردن دلیل این مشکل میتواند دشوار باشد. اما خبر خوب این است که بیشتر مواقع، تاری عکسها به دو دلیل اصلی رخ میدهد: حرکت (Motion Blur) یا مشکل در فوکوس (Out of Focus).
در این مقاله از نورنگار، بهطور کامل بررسی میکنیم که چرا عکسها تار میشوند و چه کارهایی باید انجام دهید تا تصاویر شارپ و حرفهای ثبت کنید.
انواع تاری عکس
- تاری ناشی از حرکت (Motion Blur):
این نوع تاری معمولاً به صورت رد، کشیدگی یا سایهی شبحگونه در عکس ظاهر میشود. جهت حرکت در تصویر کاملاً مشخص است. - تاری ناشی از فوکوس (Out of Focus):
در این حالت تصویر به طور یکنواخت نرم و بدون وضوح است، اما جهت خاصی ندارد.
سرعت شاتر پایین؛ دشمن وضوح تصاویر

یکی از رایجترین دلایل تاری عکس، سرعت شاتر پایین است. سرعت شاتر تعیین میکند که شاتر دوربین چه مدت باز بماند تا نور به سنسور برسد. هرچه شاتر کندتر باشد، احتمال تاری ناشی از حرکت دست یا سوژه بیشتر است.
- اگر کل تصویر تار شده باشد، احتمالاً لرزش دوربین مقصر است.
- اگر فقط سوژه متحرک تار شده باشد، سرعت شاتر برای ثبت حرکت کافی نبوده است.
قانون قدیمی در عکاسی
قاعدهای ساده وجود دارد: سرعت شاتر نباید کمتر از فاصله کانونی لنز باشد. به عنوان مثال، برای لنز 50 میلیمتری بهتر است سرعت شاتر حداقل 1/50 ثانیه باشد.
لرزشگیر دوربین و لنز
بسیاری از دوربینها و لنزهای جدید دارای سیستم لرزشگیر داخلی (Stabilization) هستند که کمک میکند در سرعتهای پایینتر هم عکس شارپ بگیرید. با این حال، لرزشگیر همیشه کافی نیست و در شرایط خاص باید از سهپایهی محکم یا حتی تایمر خودکار استفاده کنید.
حرکت سوژه؛ وقتی فقط بخشی از عکس تار میشود

اگر فقط اجزای متحرک تصویر مانند افراد، حیوانات یا خودروها تار شده باشند، دلیل آن سرعت شاتر پایین نسبت به حرکت سوژه است.
- عکاسی از ماشین مسابقه فرمول 1 نیازمند سرعت شاتر بسیار بالا است.
- اما برای کودکی در حال بازی میتوان با سرعتهای کمتر هم عکس شارپ گرفت.
راهکار ساده: همیشه سرعت شاتر را متناسب با سرعت حرکت سوژه تنظیم کنید.
مشکلات فوکوس؛ وقتی همه چیز نرم و بیوضوح میشود

دومین دلیل مهم تاری عکسها، مشکل در فوکوس است. این حالت با Motion Blur فرق دارد. در فوکوس نامناسب، تصویر نرم و محو میشود اما رد حرکتی در آن دیده نمیشود.
فوکوس کامل از دست رفته
اگر کل تصویر نرم و بیوضوح باشد، احتمالاً دوربین فوکوس اشتباه کرده یا روی حالت Manual Focus مانده است. راهحل:
- مطمئن شوید که Autofocus روشن است.
- نقطهی فوکوس را متناسب با سوژه انتخاب کنید.
- به حداقل فاصله فوکوس لنز توجه کنید؛ اگر خیلی نزدیک باشید، لنز توانایی فوکوس ندارد.
فوکوس اشتباه یا عمق میدان کم
گاهی فقط بخشی از تصویر خارج از فوکوس است. این معمولاً به دلیل انتخاب اشتباه نقطهی فوکوس یا عمق میدان (Depth of Field) کم اتفاق میافتد.
- برای پرتره اگر چشمها تار اما پسزمینه شارپ باشد، یعنی نقطه فوکوس درست انتخاب نشده است.
- اگر فقط بخش کوچکی از سوژه شارپ و بقیه محو باشند، باید دیافراگم را بیشتر ببندید (عدد f بزرگتر) تا عمق میدان افزایش یابد.
جدول مقایسه دلایل تاری عکس و راهحلها
| دلیل تاری عکس | نشانهها | راهحل پیشنهادی |
| سرعت شاتر پایین (لرزش دست) | کل تصویر تار و کشیده شده | استفاده از سهپایه، افزایش سرعت شاتر |
| حرکت سوژه | فقط بخش متحرک تصویر تار میشود | تنظیم سرعت شاتر بالاتر متناسب با حرکت |
| فوکوس از دست رفته | کل تصویر نرم و بیوضوح | بررسی تنظیمات فوکوس، استفاده از AF |
| نقطه فوکوس اشتباه | بخش اصلی تصویر تار ولی پسزمینه شارپ | تغییر نقطه فوکوس به روی سوژه اصلی |
| عمق میدان کم | فقط قسمت کوچکی شارپ و بقیه محو | بستن دیافراگم (عدد f بزرگتر) |
| مشکلات لنز | گوشههای تار یا لکه روی تصویر | تمیز کردن لنز، بررسی کیفیت لنز |
مشکلات لنز؛ از لکه تا ضعف اپتیکی

گاهی تاری تصویر ربطی به شاتر یا فوکوس ندارد، بلکه ناشی از خود لنز است:
- برخی لنزها در گوشههای تصویر وضوح کمتری دارند.
- لکهی چربی، گردوغبار یا بخار روی لنز هم میتواند بخشی از عکس را تار کند.
راهکار ساده: همیشه یک دستمال میکروفایبر همراه داشته باشید تا لنز خود را تمیز کنید.
چطور از تاری عکس جلوگیری کنیم؟
- سرعت شاتر مناسب را انتخاب کنید.
- از سهپایه یا لرزشگیر استفاده کنید.
- نقطه فوکوس را دقیق انتخاب کنید.
- در صورت نیاز، دیافراگم را ببندید تا عمق میدان بیشتر شود.
- لنز خود را مرتب تمیز کنید.
آیا همیشه تاری عکس بد است؟
جالب است بدانید که تاری همیشه یک ایراد فنی محسوب نمیشود. گاهی عکاسان عمداً از Motion Blur یا Out of Focus برای خلق تصاویر هنری استفاده میکنند. پس اگر تاری به شکل خلاقانه باشد، میتواند به عکس شما روح و احساس خاصی بدهد.
جمعبندی
عکسهای تار میتوانند به دلایل مختلفی مثل سرعت شاتر پایین، حرکت سوژه، فوکوس اشتباه یا حتی مشکلات لنز ایجاد شوند. نکته مهم این است که اغلب این مشکلات با شناخت درست و رعایت چند نکته ساده قابل پیشگیری هستند.
به یاد داشته باشید: تاری عکسها بعد از ثبت بهسختی اصلاح میشود، پس بهتر است هنگام عکاسی دقت بیشتری داشته باشید. با رعایت نکات بالا میتوانید تصاویری شارپ، حرفهای و ماندگار ثبت کنید.
