محمد تاجران؛ روایت سفر با دوچرخه، طبیعت و زندگی در قاب تصویر
انتشار: ۶ دقیقه مطالعه
گاهی یک عکس، مقدمه آشنایی با یک زندگی است؛ تصویری از یک مسافر، دوچرخه‌ای با خورجین‌های پر و جاده‌ای که در میان کوه‌ها ادامه پیدا می‌کند. پشت چنین تصویری، فقط مسیر طی‌شده وجود ندارد؛ تصمیم‌ها، دیدارها و تجربه‌هایی قرار دارند که در یک قاب خلاصه شده‌اند.
محمد تاجران، جهانگرد و فعال محیط‌زیست ایرانی، سال‌هاست با دوچرخه سفر می‌کند و در مسیر خود، درباره اهمیت درختان با کودکان گفت‌وگو می‌کند. آشنایی با او، فرصتی است برای دنبال‌کردن روایتی که در آن سفر، طبیعت و ارتباط با انسان‌ها به یکدیگر پیوند می‌خورند.
در این مطلب از نورنگار، به زندگی در سفر محمد تاجران، فعالیت‌های محیط‌زیستی او و ظرفیت تصویر برای روایت چنین تجربه‌هایی می‌پردازیم.
محمد تاجران کیست؟
محمد تاجران، مسافری ایرانی است که سفر با دوچرخه و فعالیت برای حفاظت از محیط‌زیست، بخش مهمی از زندگی او را شکل داده‌اند. بر اساس معرفی گفت‌وگوی او با رادیو جولون، آغاز سفرهایش به سال ۱۳۸۵ برمی‌گردد؛ مسیری که در سال‌های بعد با رکاب‌زدن در کشورهای مختلف و دیدار با مردم ادامه یافته است.
یکی از محورهای فعالیت او، آموزش اهمیت درختان به کودکان و مشارکت در کاشت درخت است. در این مسیر، سفر به فرصتی برای گفت‌وگو درباره رابطه انسان با طبیعت تبدیل می‌شود؛ گفت‌وگویی که می‌تواند از یک مدرسه، یک دیدار یا کاشت یک نهال آغاز شود.
سفر با دوچرخه؛ تجربه جهان با سرعتی متفاوت
سفر با دوچرخه، شکل متفاوتی از مواجهه با محیط را ممکن می‌کند. تغییر شیب جاده، شدت باد، سرمای هوا و فاصله میان آبادی‌ها، مستقیماً بر تجربه مسافر اثر می‌گذارند. مسیر، جزئی از زندگی روزمره می‌شود و رسیدن به مقصد تنها بخش ماجرا نیست.
برای شناخت سفرهای محمد تاجران نیز باید به همین پیوند میان مسافر و مسیر توجه کرد. دوچرخه، وسیله رفت‌وآمد اوست، اما در تصاویر سفر می‌تواند نشانه‌ای از تداوم حرکت، محدودیت وسایل همراه و وابستگی مسافر به توان جسمی خود باشد.
از نگاه عکاسی، حضور یک دوچرخه در چشم‌اندازی وسیع، به تصویر مقیاس می‌دهد. بیننده می‌تواند بزرگی کوهستان، خلوتی جاده یا فاصله پیش رو را با حضور این عنصر آشنا بهتر احساس کند.
«ما به درختان احتیاج داریم»؛ پیوند سفر و محیط‌زیست
فعالیت‌های محمد تاجران با نام «ما به درختان احتیاج داریم» یا We Need Trees پیوند خورده است. در معرفی پادکست او نیز به سفر، کاشت درخت و گفت‌وگو با کودکان درباره اهمیت درختان اشاره شده است.
مشارکت کودکان در کاشت درخت، فرصت ملموسی برای صحبت درباره مراقبت از طبیعت فراهم می‌کند. نهالی که کاشته می‌شود، به رسیدگی نیاز دارد و می‌تواند آغاز پرسش‌هایی درباره آب، خاک، رشد و مسئولیت انسان در برابر محیط اطراف باشد.
این بخش از سفرهای تاجران، برای روایت تصویری نیز اهمیت دارد. عکس یک نهال، دست‌هایی که خاک را کنار می‌زنند یا جمعی که در کاشت درخت مشارکت می‌کنند، می‌تواند بخشی از یک فعالیت محیط‌زیستی را ثبت کند؛ به‌ویژه زمانی که توضیح عکس، مکان، زمان و ماجرای آن را روشن کند.
عکس‌های سفر؛ فراتر از نمایش مقصد
عکاسی سفر می‌تواند تجربه‌ای را منتقل کند که نام یک کشور یا نشانی یک مکان به‌تنهایی قادر به بیان آن نیست. وضعیت هوا، وسایل همراه مسافر، حالت چهره و فاصله او با محیط، هرکدام بخشی از داستان را در اختیار مخاطب قرار می‌دهند.
در پرداختن به تصاویر سفر محمد تاجران، می‌توان به سه عنصر توجه کرد: انسان، مسیر و طبیعت. رابطه میان این عناصر است که به هر قاب معنای متفاوتی می‌دهد. گاهی مسافر در پیش‌زمینه قرار دارد و گاهی حضور کوچک او در یک منظره وسیع، توجه را به ابعاد محیط جلب می‌کند.
بااین‌حال، برای شناخت دقیق هر تصویر باید داستان ثبت آن را نیز دانست. محل عکس، زمان سفر و اتفاقی که پیش یا پس از ثبت تصویر رخ داده، می‌توانند برداشت مخاطب را کامل‌تر کنند.
خوانش تصویر سفر در کوهستان برفی
در تصویر همراه این مطلب، فردی با پوشش قرمز در پیش‌زمینه دیده می‌شود و دوچرخه‌ای با بار سفر در سمت دیگر قاب قرار دارد. کوه‌های برفی و آسمان ابری، فضای اصلی تصویر را شکل داده‌اند.
رنگ قرمز لباس و بخشی از تجهیزات، در برابر سفیدی برف و رنگ‌های خاکستری محیط برجسته می‌شود. این تفاوت رنگ، نگاه را ابتدا به مسافر و سپس به دوچرخه هدایت می‌کند. حضور هم‌زمان چهره، وسیله سفر و چشم‌انداز، به مخاطب امکان می‌دهد رابطه میان فرد و محیط را در یک قاب ببیند.
این برداشت، خوانشی بصری از عکس است. مکان دقیق، دما، ارتفاع و شرایط ثبت تصویر را باید از صاحب عکس دریافت کرد.
پادکست خط سفید جاده؛ شنیدن روایت سفر
محمد تاجران تجربه‌های سفر خود را در پادکست «خط سفید جاده» نیز روایت می‌کند. این پادکست در معرفی خود، سفرنامه‌ای از سفر دور دنیا با دوچرخه توصیف شده و به تجربه‌های محیط‌زیستی و آموختن در مسیر اشاره دارد.
برای مخاطبی که عکس‌های سفر را می‌بیند، روایت صوتی می‌تواند لایه دیگری از تجربه را آشکار کند. تصویر، یک لحظه را ثبت می‌کند؛ روایت می‌تواند اتفاقات اطراف آن لحظه، گفت‌وگوها و احساس مسافر را توضیح دهد.
همراه‌شدن عکس با داستان ثبت آن، فرصتی است برای نزدیک‌شدن به تجربه سفر؛ به‌خصوص وقتی روایت از زبان خود مسافر بیان می‌شود.
از این روایت تصویری چه می‌توان آموخت؟
برای علاقه‌مندان عکاسی، سفرهای طولانی فرصتی برای اندیشیدن به شیوه روایت هستند. مجموعه‌ای از عکس‌ها زمانی ارتباط بیشتری با مخاطب برقرار می‌کند که میان تصاویر، موضوعی مشترک و قابل دنبال‌کردن وجود داشته باشد.
چند نکته می‌تواند در ساخت چنین روایتی کمک کند:
- رابطه سوژه و محیط را نشان دهید. حضور انسان در منظره می‌تواند مقیاس، فاصله و شرایط سفر را روشن کند.
- به جزئیات توجه کنید. خورجین‌ها، لباس‌ها، رد چرخ و وسایل روزمره می‌توانند اطلاعاتی درباره تجربه مسافر بدهند.
- برای هر عکس، توضیح دقیق بنویسید. نام مکان، تاریخ تقریبی و ماجرای ثبت، ارزش مستند تصویر را بیشتر می‌کند.
- میان عکس و برداشت شخصی تفاوت بگذارید. آنچه در قاب دیده می‌شود با آنچه درباره احساس یا قصد صاحب عکس تصور می‌کنیم، یکسان نیست.
روایت محمد تاجران، زمینه‌ای برای توجه به همین جزئیات فراهم می‌کند؛ جزئیاتی که از کنار هم قرارگرفتن آن‌ها، تصویری نزدیک‌تر از زندگی در سفر شکل می‌گیرد.
در گالری زیر، مجموعه‌ای از تصاویر ارسالی محمد تاجران به نورنگار را می‌بینید؛ قاب‌هایی از سفر که ما را با مسیرهای پیموده‌شده، چشم‌اندازهای طبیعی و لحظه‌های زندگی او در جاده همراه می‌کنند. تماشای این تصاویر، فرصتی است برای دنبال‌کردن روایت سفر از دریچه تجربه‌های شخصی او.
مسیرهای ارتباطی محمد تاجران
برای دنبال‌کردن روایت‌ها و فعالیت‌های او می‌توانید به صفحه اینستاگرام محمد تاجران مراجعه کنید. پادکست «خط سفید جاده» نیز مسیر دیگری برای آشنایی با تجربه‌های سفر اوست.
در دنیایی که مملو از تصاویر و کلمات است، من در تقاطع این دو قلمرو، جایی که عکاسی و نویسندگی با هم آمیخته می‌شوند، زندگی می‌کنم.
دیدگاه‌ها