اگر تاکنون هنگام عکاسی از برف، ساحل یا سوژهای با پسزمینه بسیار روشن متوجه شدهاید که تصویر نهایی تیرهتر از واقعیت ثبت شده است، احتمالاً با محدودیت نورسنجی خودکار دوربین مواجه شدهاید. در چنین شرایطی قابلیت Exposure Compensation یا جبران نوردهی به کمک شما میآید. این ویژگی امکان اصلاح نوردهی را بدون تغییر حالت عکاسی فراهم میکند و یکی از مهمترین ابزارهایی است که هر عکاس، از مبتدی تا حرفهای، باید با آن آشنا باشد.
چرا دوربین گاهی نوردهی اشتباه انجام میدهد؟
اغلب دوربینهای دیجیتال صحنه را بر اساس استاندارد ۱۸ درصد خاکستری نورسنجی میکنند. هدف این سیستم، ایجاد تعادل میان نقاط روشن و تیره تصویر است. در بسیاری از شرایط این روش عملکرد بسیار دقیقی دارد، اما زمانی که بخش بزرگی از کادر بسیار روشن یا بسیار تاریک باشد، دوربین دچار خطا میشود.
برای مثال:
- عکاسی از منظره برفی
- سوژه مقابل آسمان روشن
- پرتره در پسزمینه تاریک
- صحنههای غروب و طلوع خورشید
در این شرایط، دوربین تلاش میکند بخشهای بسیار روشن را تیرهتر یا بخشهای بسیار تاریک را روشنتر کند و در نتیجه نوردهی واقعی صحنه از بین میرود.
جبران نوردهی (Exposure Compensation) چیست؟
جبران نوردهی قابلیتی است که در حالتهای Program، Aperture Priority و Shutter Priority اجازه میدهد نوردهی پیشنهادی دوربین را تغییر دهید.
اگر تصویر بیش از حد تاریک ثبت شده باشد، کافی است مقدار EV را افزایش دهید تا دوربین عکس روشنتری ثبت کند. برعکس، اگر تصویر بیش از حد روشن باشد، با کاهش مقدار EV میتوانید نوردهی را اصلاح کنید.
بهصورت کلی:
- +EV = تصویر روشنتر
- -EV = تصویر تیرهتر
این تغییر معمولاً در بازه ۳- تا ۳+ استاپ انجام میشود.
چگونه از قابلیت Exposure Compensation استفاده کنیم؟
محل قرارگیری این قابلیت در دوربینهای مختلف متفاوت است.
برخی دوربینها دارای دکمه اختصاصی +/- هستند و در برخی مدلها یک پیچ تنظیم مستقل برای تغییر مقدار نوردهی در نظر گرفته شده است. در بعضی دوربینها نیز این گزینه از طریق منوی سریع (Quick Menu) در دسترس قرار میگیرد.
پس از تغییر مقدار EV، دوربین بهصورت خودکار یکی از پارامترهای نوردهی مانند سرعت شاتر، دیافراگم یا ISO را تغییر میدهد تا به نوردهی موردنظر برسد.
مثال کاربردی؛ عکاسی از برف
فرض کنید قصد دارید از یک منظره کاملاً برفی عکس بگیرید.
نورسنج دوربین تصور میکند سطح سفید برف بیش از اندازه روشن است، بنابراین نوردهی را کاهش میدهد و نتیجه، تصویری خاکستری و کدر خواهد بود.
در این شرایط با افزایش مقدار جبران نوردهی به حدود +1 تا +1.3 EV، سفیدی برف طبیعیتر ثبت شده و تصویر بسیار واقعیتر خواهد شد.
همین موضوع هنگام عکاسی از شنهای ساحل، لباس سفید یا آسمان ابری نیز صدق میکند.
هیستوگرام؛ بهترین ابزار برای بررسی نوردهی
تنها به نمایشگر دوربین اعتماد نکنید.
هیستوگرام یکی از دقیقترین ابزارها برای بررسی نوردهی تصویر است. این نمودار میزان روشنایی عکس را نمایش میدهد.
در هیستوگرام:
- سمت چپ نشاندهنده سایهها
- قسمت میانی نمایشگر تونهای میانی
- سمت راست مربوط به هایلایتها است.
اگر نمودار بیش از حد به سمت راست یا چپ فشرده شود، احتمال از بین رفتن جزئیات تصویر وجود دارد.
بنابراین هنگام استفاده از جبران نوردهی، بهتر است علاوه بر مشاهده تصویر، هیستوگرام را نیز بررسی کنید.
اگر جبران نوردهی کافی نبود چه باید کرد؟
گاهی دوربین به محدودیتهای سختافزاری میرسد.
برای مثال در حالت Shutter Priority ممکن است لنز به حداکثر بازشدگی دیافراگم رسیده باشد و دیگر امکان ورود نور بیشتر وجود نداشته باشد.
در حالت Aperture Priority نیز کاهش بیش از حد سرعت شاتر میتواند باعث ثبت تصاویر تار شود.
در چنین شرایطی بهترین راهکار استفاده از Auto ISO است. با فعال کردن ISO خودکار، دوربین آزادی بیشتری برای تنظیم نوردهی خواهد داشت و همچنان میتوانید سرعت شاتر یا دیافراگم دلخواه خود را حفظ کنید.
همچنین بسیاری از دوربینهای جدید اجازه میدهند حداکثر مقدار ISO را مشخص کنید تا افزایش حساسیت باعث افت شدید کیفیت تصویر نشود.
جدول مقایسه جبران نوردهی
| وضعیت عکاسی | مقدار پیشنهادی EV | نتیجه |
|---|---|---|
| منظره برفی یا ساحل | +1 تا +1.3 | روشنتر شدن تصویر |
| سوژه مقابل آسمان روشن | +0.7 تا +1 | نوردهی بهتر سوژه |
| صحنههای بسیار تاریک | -0.3 تا -1 | حفظ حس تاریکی |
| غروب آفتاب | -0.7 | جلوگیری از سوختن آسمان |
جمعبندی
Exposure Compensation یکی از سادهترین و در عین حال مؤثرترین ابزارهای کنترل نوردهی در دوربینهای دیجیتال است. این قابلیت بدون نیاز به ورود به حالت کاملاً دستی، امکان اصلاح تصمیم نورسنج دوربین را فراهم میکند و در شرایطی مانند عکاسی از برف، غروب، سوژههای دارای کنتراست بالا یا محیطهای کمنور، تفاوت چشمگیری در کیفیت خروجی ایجاد میکند. یادگیری استفاده صحیح از جبران نوردهی، گام مهمی برای ثبت تصاویر حرفهایتر و درک بهتر نور در عکاسی محسوب میشود.
برای آشنایی با آموزشهای بیشتر عکاسی و جدیدترین اخبار تجهیزات، سایر مقالات وبلاگ ما را نیز از دست ندهید.
منابع :
