فیلتر کلوزاپ

فیلتر کلوزآپ (Close-up) – ابزاری ساده برای دنیای ماکرو

فیلتر کلوزآپ، که گاهی با نام‌های "لنز کلوزآپ" یا "دیوپتر" نیز شناخته می‌شود، در واقع یک لنز ثانویه شیشه‌ای است که روی دهانه لنز اصلی شما پیچ می‌شود. این فیلتر به شما اجازه می‌دهد تا با لنزهای معمولی خود، روی سوژه‌های بسیار نزدیک (مانند حشرات، گل‌ها یا جزئیات کوچک) فوکوس کنید و تصاویر ماکرو بگیرید.

۱. عملکرد فیلتر کلوزآپ چیست؟

این فیلتر اساساً مانند یک ذره‌بین بزرگ عمل می‌کند. توانایی لنز اصلی شما در فوکوس نزدیک را افزایش می‌دهد و فاصله حداقل فوکوس را کاهش می‌دهد. این فیلترها با واحد دیوپتر (D) درجه‌بندی می‌شوند:

• دیوپتر پایین: (+1D +2D) برای بزرگنمایی کم و جزئیات متوسط.

• دیوپتر بالا: (+4D +10D) برای بزرگنمایی زیاد و ماکروی واقعی.

توجه: فیلترهای کلوزآپ معمولاً به صورت ست‌های 3 یا 4 تایی عرضه می‌شوند که می‌توان آن‌ها را برای افزایش بزرگنمایی روی هم سوار کرد.

۲. مزایای فیلتر کلوزآپ

• هزینه کم: ارزان‌ترین راه برای ورود به عکاسی ماکرو، به خصوص در مقایسه با خرید یک لنز ماکرو تخصصی گران قیمت.

• اندازه کوچک: سبک، قابل حمل و آسان برای نصب و جداسازی.

• کیفیت مناسب (در مدل‌های باکیفیت): مدل‌های نیسی یا سایر برندهای معتبر، از شیشه نوری باکیفیت (Achromatic) استفاده می‌کنند که انحراف رنگی (Chromatic Aberration) را به حداقل می‌رساند.

۳. معایب و محدودیت‌ها

• افت کیفیت در گوشه‌ها: در مدل‌های ارزان‌تر، وضوح تصویر در لبه‌های کادر به خصوص در دیافراگم‌های باز، کاهش می‌یابد.

• ثابت بودن فاصله کار: برخلاف لنزهای ماکرو اصلی، در اینجا فاصله فوکوس بسیار کم و ثابت است و انعطاف‌پذیری کمتری دارید.

۴. فیلتر کلوزآپ NiSi

اگرچه NiSi بیشتر بر فیلترهای منظره متمرکز است، اما محصولات کلوزآپ باکیفیت نیز در بازار موجود است. برای دوربین کانن شما با لنز 15-45mm (قطر 49mm)، تهیه یک فیلتر کلوزآپ با قطر 49mm، به شما اجازه می‌دهد تا فوراً از نمای نزدیک عکس بگیرید.

تأثیر فیلترها بر روی لنز کیت Canon EF-M 15-45mm}

لنز EF-M 15-45mm f/3.5-6.3 IS STM لنز کیت دوربین شما است و دارای مشخصات خاصی است که در استفاده از فیلترها باید به آن توجه کنید:

1. قطر فیلتر 49mm:

   • همانطور که قبلاً اشاره شد، تمام فیلترهای پیچی (مانند UV، CPL، ND) که برای این لنز خریداری می‌کنید باید دقیقاً قطر 49mm داشته باشند.

2. لنز واید (Wide Angle) در 15mm:

   • در فاصله کانونی 15tmm، لنز در حالت واید قرار دارد. اگر از فیلترهای ضخیم یا دو فیلتر روی هم استفاده کنید (مثلاً UV + CPL)، ممکن است در گوشه‌های تصویر سایه‌اندازی یا Vignetting ایجاد شود.

   • راهکار NiSi: فیلترهای نیسی اغلب با فریم‌های Ultra Slim (بسیار نازک) ساخته می‌شوند تا این مشکل در لنزهای واید به حداقل برسد.

3. دیافراگم متغیر (f/3.5-6.3):

   • حداکثر دیافراگم لنز در زوم 45mm تا f/6.3 بسته می‌شود. استفاده از فیلترهای ND سنگین (مثل 10 استاپ) در نور کم، می‌تواند تصویر را بسیار تاریک کند و فوکوس خودکار (AF) دوربین M50 شما را دشوار سازد.

   • نتیجه: برای عکاسی Long Exposure با ND1000، در محیط‌های داخلی یا شب، باید به صورت دستی (Manual Focus) فوکوس کنید.

خرید فیلتر کلوزآپ از نورنگار

برای دوربین شما با لنز ۱۵-۴۵mm که قطر فیلتر ۴۹mm دارد، باید به دنبال کیت‌های فیلتر کلوزآپ با همین قطر باشید تا به آسانی روی لنز پیچ شوند.

۱. برندها و مدل‌های رایج

برند NiSi معمولاً فیلتر کلوزآپ نمی‌سازد. در نورنگار شما می‌توانید کیت‌های کلوزآپ (که معمولاً شامل سه فیلتر ۱+، ۲+ و ۴+ دیوپتر هستند) را از برندهای دیگر پیدا کنید:

• کیت‌های اقتصادی (مانند XANTIA): قیمت پایین‌تری دارند و برای تجربه اولیه عکاسی ماکرو مناسب هستند. قیمت این کیت‌ها معمولاً از حدود ۱,۵۰۰,۰۰۰ تومان شروع می‌شود.

• کیت‌های باکیفیت (مانند Marumi یا HOYA): این مدل‌ها از شیشه‌های نوری بهتری استفاده می‌کنند و در لبه‌های تصویر افت کیفیت کمتری دارند. قیمت آن‌ها بالاتر است.

۲. نکته مهم برای کیفیت ماکرو

اگر هدف شما گرفتن عکس‌های ماکروی بسیار باکیفیت است، بهتر است به دنبال فیلترهایی باشید که به صورت Achromatic (تصحیح‌شده برای انحراف رنگی) طراحی شده‌اند. این ویژگی از ایجاد رنگ‌های غیرواقعی در اطراف لبه‌های سوژه جلوگیری می‌کند.

۳. اگر ۴۹mm پیدا نشد

برخی از بهترین لنزهای ماکرو کلوزآپ، مانند مدل ۵+ مگاپیکسل NiSi، فقط در قطرهای بزرگ (مانند ۷۷mm) موجود هستند. در این صورت، شما باید یک رینگ آداپتور (Step-Up Ring) از ۴۹mm به ۷۷mm تهیه کنید تا بتوانید فیلتر بزرگتر و باکیفیت‌تر را روی لنز خود ببندید.

برای خرید، کافیست در وب‌سایت نورنگار بخش فیلترهای کلوزآپ را بررسی کرده و بر اساس قطر ۴۹mm فیلتر مناسب خود را انتخاب کنید.

برای لنز کیت خود، فیلترهای NiSi را با قطر 49mm و در صورت امکان از مدل‌های فریم باریک انتخاب کنید تا بهترین نتیجه را در عکاسی و فیلمبرداری بگیرید.

انحرافات اپتیکی و کیفیت شیشه فیلتر کلوزآپ

هنگامی که شما یک عنصر شیشه‌ای دیگر (مثل فیلتر کلوزآپ) را به جلوی لنز اصلی اضافه می‌کنید، در واقع دارید مسیری که نور طی می‌کند را تغییر می‌دهید. اگر کیفیت این شیشه پایین باشد، انحرافات زیر در تصویر شما ایجاد می‌شود:

۱. انحراف رنگی (Chromatic Aberration - CA):

• توضیح: این انحراف به صورت هاله‌های رنگی (بنفش، سبز یا آبی) در لبه‌های کنتراست بالا (مانند شاخه درخت در مقابل آسمان روشن) ظاهر می‌شود. دلیل آن این است که لنز نمی‌تواند تمام طول موج‌های نور را دقیقاً در یک نقطه کانونی جمع کند.

• اهمیت در ماکرو: در عکاسی ماکرو، به دلیل بزرگنمایی زیاد، این انحرافات بسیار واضح‌تر دیده می‌شوند.

• راهکار NiSi و برندهای باکیفیت: فیلترهای کلوزآپ با کیفیت بالا (معمولاً گران‌تر) از طراحی Achromatic (دو یا چند عنصر شیشه‌ای چسبیده به هم) استفاده می‌کنند تا این مشکل را برطرف کنند.

۲. انحراف میدان (Field Curvature):

• توضیح: این انحراف باعث می‌شود که سطحی که شما انتظار دارید صاف و تخت باشد، در واقع کمی خمیده در داخل تصویر ثبت شود.

• اهمیت در ماکرو: وقتی از یک سطح صاف (مانند یک تمبر یا یک تخته مدار) عکس ماکرو می‌گیرید، ممکن است متوجه شوید که مرکز تصویر فوکوس دارد اما لبه‌ها تار هستند، یا برعکس. این امر به دلیل انحراف میدان است.

نکته کلیدی: اگر هدف شما عکاسی ماکروی جدی است، سرمایه‌گذاری روی یک لنز کلوزآپ تخصصی (Achromatic) یا یک لنز ماکرو واقعی، کیفیت بهتری را نسبت به کیت‌های اقتصادی فراهم می‌کند و انحرافات اپتیکی را به حداقل می‌رساند. اما برای تجربه اولیه، فیلتر کلوزآپ همچنان یک گزینه عالی و ارزان قیمت است.

نتیجه‌گیری: فیلتر کلوزآپ یک ابزار عالی برای تجربه عکاسی ماکرو بدون صرف هزینه زیاد برای لنز ماکرو است و با دوربین کانن شما به خوبی کار می‌کند.

سوالات متداول فیلتر کلوزآپ

۱. فیلتر کلوزآپ دقیقاً چه کاری انجام می‌دهد؟

این فیلترها فاصله حداقل فوکوس لنز معمولی شما را کاهش می‌دهند. به عبارت دیگر، لنز شما می‌تواند روی سوژه‌های خیلی نزدیک فوکوس کند و آن‌ها را بزرگنمایی کند (بدون نیاز به لنز ماکرو تخصصی).

۲. این فیلترها چطور درجه‌بندی می‌شوند؟

با واحد دیوپتر (D) درجه‌بندی می‌شوند. هرچه عدد دیوپتر بالاتر باشد (مثل ۱+، ۲+، ۴+ و ۱۰+)، بزرگنمایی بیشتری ایجاد می‌کند.

۳. آیا می‌توانم چند فیلتر کلوزآپ را روی هم استفاده کنم؟

بله، معمولاً می‌توانید فیلترها را روی هم پیچ کنید تا قدرت بزرگنمایی آن‌ها با هم جمع شود (مثلاً +2 و +4 روی هم، قدرت +6 را ایجاد می‌کنند).

۴. آیا فیلترهای کلوزآپ باعث افت کیفیت می‌شوند؟

بله، مدل‌های ارزان‌تر ممکن است باعث کاهش وضوح (شارپنس) و ایجاد انحراف رنگی در لبه‌های کادر شوند. فیلترهای باکیفیت‌تر (مانند مدل‌های Achromatic) این افت کیفیت را به حداقل می‌رسانند.

۵. آیا می‌توانم با فیلتر کلوزآپ تا بی‌نهایت فوکوس کنم؟

خیر. وقتی فیلتر کلوزآپ را روی لنز نصب می‌کنید، فاصله فوکوس شما محدود می‌شود. دیگر نمی‌توانید روی سوژه‌های دور (بی‌نهایت) فوکوس کنید، بلکه فقط می‌توانید روی سوژه‌های بسیار نزدیک فوکوس کنید.