انتخاب بهترین سرعت شاتر برای عکاسی؛ راهنمای جامع و کاربردی

پیشنهادهایی برای شما

مشاهده همه

فیلتر لنز عکاسی کنکو Kenko ND4 52mm filter lens

2,000,000

فیلتر لنز عکاسی JJC ND64 MC 82mm Filter

4,500,000

فیلتر لنز عکاسی ان دی گرینل GREEN-L 77mm ND2-400 filter

2,900,000

فیلتر لنز عکاسی ان دی گرینل GREEN-L 67mm ND2-400 filter

2,600,000

فیلتر لنز عکاسی ان دی گرینل GREEN-L 58mm ND2-400 filter

2,300,000

فیلتر لنز عکاسی ان دی گرینل GREEN-L 49mm ND2-400 filter

2,000,000

فیلتر عکاسی کنکو Kenko 52mm UV Air Filter

500,000

فیلتر لنز یو وی عکاسی T&Y UV SLIM MC 67MM Filter

1,300,000

فیلتر لنز یو وی عکاسی T&Y UV SLIM MC 77MM Filter

1,000,000

کیف دوربین عکاسی ابی بنرو benro camera bag blue

890,000

فیلتر لنز عکاسی هویا Hoya SOFT SOFTENER A 52MM Filter

2,000,000

فیلتر لنز عکاسی کنکو Kenko SOFT A 67MM Filter

1,800,000

سرعت شاتر یکی از عوامل کلیدی در عکاسی است که می‌تواند تأثیر زیادی بر نحوه ثبت تصاویر داشته باشد. این ویژگی از جمله تنظیماتی است که باید به دقت انتخاب شود تا نتیجه مطلوب حاصل شود. انتخاب سرعت شاتر مناسب می‌تواند نوردهی صحیح، وضوح تصویر و حتی جنبه‌های خلاقانه عکس را تحت تأثیر قرار دهد. در این مقاله، به بررسی تأثیر سرعت شاتر بر نوردهی و روش‌های انتخاب بهترین سرعت شاتر برای عکاسی در شرایط مختلف می‌پردازیم. همچنین به نکات مختلفی که می‌تواند در انتخاب سرعت شاتر مناسب کمک کند، از جمله تأثیر حرکت سوژه و استفاده از تکنیک‌های خلاقانه مثل تاری ناشی از حرکت، پرداخته خواهد شد.

تأثیر سرعت شاتر بر نوردهی تصویر

برای انتخاب بهترین سرعت شاتر، ابتدا باید تأثیر آن بر نوردهی تصویر را درک کنیم. همان‌طور که احتمالاً می‌دانید، سرعت شاتر می‌تواند باعث شود تصاویر شما روشن‌تر یا تاریک‌تر به نظر برسند. در واقع، سرعت شاتر به صورت مستقیم روی نوردهی تأثیر دارد و به شکل فیزیکی مقدار نوری که دوربین ثبت می‌کند را تغییر می‌دهد.

برای درک بهتر این مفهوم، آن را با بیرون رفتن در یک روز بارانی مقایسه کنید. اگر فقط چند ثانیه زیر باران باشید، احتمالاً خیس نخواهید شد؛ اما اگر چند دقیقه در باران بمانید، کاملاً خیس خواهید شد.

همین اتفاق در عکاسی نیز رخ می‌دهد. یک سرعت شاتر طولانی، سنسور دوربین را برای مدت زمان بیشتری در معرض نور قرار می‌دهد و در نتیجه تصویر روشن‌تری ثبت می‌شود. در مقابل، یک سرعت شاتر کوتاه به معنای آن است که نور کمتری به سنسور می‌رسد و تصویر تاریک‌تر خواهد بود.

مفهوم سرعت شاتر

دلیل این نام‌گذاری بسیار ساده است: یک پرده‌ی شاتر فیزیکی در مقابل سنسور دوربین قرار دارد که مانع رسیدن نور به سنسور می‌شود. زمانی که شما عکس می‌گیرید، این پرده کنار می‌رود و نور به سنسور برخورد می‌کند.

بنابراین مدت زمانی که سنسور دوربین در معرض نور قرار می‌گیرد، همان چیزی است که به آن «سرعت شاتر» می‌گویند.

محدوده‌ی سرعت شاتر در دوربین‌ها

هر دوربین دارای محدوده‌ای از سرعت شاترهای مختلف است که بسته به مدل، می‌توانید از میان آن‌ها انتخاب کنید. برای مثال، بسیاری از دوربین‌ها می‌توانند عکس‌هایی با سرعت شاتری بین 1/4000 ثانیه تا 30 ثانیه ثبت کنند.

برای تنظیم دستی سرعت شاتر باید دوربین را در حالت دستی (Manual) یا اولویت شاتر (Shutter Priority) قرار دهید (که معمولاً با S یا Tv مشخص شده‌اند). در حالت خودکار (Auto)، این مقدار به صورت خودکار توسط دوربین انتخاب می‌شود و شما کنترلی روی آن نخواهید داشت.

اگر می‌خواهید تصویر روشن‌تری داشته باشید، معمولاً باید از سرعت شاتر پایین‌تری استفاده کنید. البته نیازی نیست از سرعت‌های بسیار طولانی مثل 30 ثانیه استفاده کنید؛ در بسیاری از شرایط، سرعت‌هایی مثل 1/100 یا 1/25 ثانیه هم کافی هستند.

محدوده‌ی سرعت شاتر در دوربین‌های رایج

• Nikon D850: 1/8000 تا 30 ثانیه
• canon 5D Mark IV: 1/8000 تا 30 ثانیه
• sony a7r III: 1/8000 تا 30 ثانیه
• Nikon D3400: 1/4000 تا 30 ثانیه
• Canon Rebel T6: 1/4000 تا 30 ثانیه
• Sony A6000: 1/4000 تا 30 ثانیه

این محدوده‌ها در اکثر دوربین‌ها رایج هستند و در بیشتر موارد نیازی به سرعت‌هایی فراتر از این نخواهید داشت.

نکاتی درباره تنظیم دقیق‌تر سرعت شاتر

شما نمی‌توانید هر عدد دلخواهی را برای سرعت شاتر انتخاب کنید. مثلاً انتخاب سرعتی مانند 1/7878 ثانیه یا 1/99 ثانیه ممکن نیست و ضرورتی هم ندارد.

با این حال، می‌توانید از مقادیر تقسیم شده مانند یک‌سوم یا نیم ثانیه استفاده کنید. این بستگی به نوع دوربین دارد. برای نمونه، ممکن است دوربین شما اجازه دهد سرعت شاتر را روی مقادیری مانند 1 ثانیه، 1.3 ثانیه، 1.6 ثانیه یا 2 ثانیه تنظیم کنید. توجه داشته باشید که هر بار که سرعت شاتر دو برابر می‌شود، مقدار نوری که وارد دوربین می‌شود نیز دو برابر خواهد شد.

هیچ سرعت شاتری را نادیده نگیرید

چرا دوربین‌ها محدوده گسترده‌ای از سرعت شاتر دارند؟ دلیل ساده‌ای دارد : شرایط نوری مختلف، نیاز به سرعت شاترهای متفاوتی دارند.

برای مثال:

• اگر در یک شب مهتابی در فضای باز هستید، نور محیط برای عکاسی بسیار کم خواهد بود.
  در چنین شرایطی، یک سرعت شاتر طولانی (مثلاً بین 15 تا 30 ثانیه) ضروری است تا بتوانید عکس روشنی ثبت کنید.
• در مقابل، اگر در یک روز آفتابی و روشن عکاسی می‌کنید، استفاده از سرعت شاتری مانند 1/500 یا 1/1000 ثانیه لازم است تا از نوردهی بیش از حد (Overexposure) جلوگیری شود.

البته تنظیم روشنایی تنها دلیل برای انتخاب سرعت شاتر مناسب نیست. یکی دیگر از عوامل مهمی که باید در نظر داشته باشید، تاری ناشی از حرکت (Motion Blur) است.

وقتی از سرعت شاترهای پایین استفاده می‌کنید، اگر سوژه یا دوربین در حین نوردهی حرکت کند، تصویر ثبت‌شده ممکن است محو یا تار شود. این پدیده که باعث از بین رفتن وضوح تصویر می‌شود، همان تاری ناشی از حرکت است.

به همین دلیل، در شرایطی که سوژه یا دوربین در حال حرکت است، استفاده از سرعت شاتر بالاتر می‌تواند وضوح تصویر را حفظ کند.

استفاده هوشمندانه از Motion Blur

تصور کنید که سرعت شاتر دوربین روی عددی مانند ۱/۲۵۰۰ ثانیه تنظیم شده باشد. در چنین حالتی، شاتر سریع‌تر از یک پلک زدن باز و بسته می‌شود. نتیجه این خواهد بود که حتی سوژه‌هایی با سرعت بالا نیز بدون هیچ‌گونه تاری و به‌صورت کاملاً فریز شده ثبت خواهند شد. دلیل این امر آن است که دوربین در این سرعت بالا تنها لحظه‌ای بسیار کوتاه از واقعیت را ثبت می‌کند و حرکت‌های موجود در صحنه را تشخیص نمی‌دهد.

کاربرد سرعت‌های شاتر بالا در عکاسی ورزشی و حیات وحش

بسیاری از عکاسان حرفه‌ای در حوزه‌های ورزشی و حیات وحش از سرعت‌های شاتر بسیار بالا استفاده می‌کنند، زیرا در این شاخه‌ها، سوژه‌ها معمولاً به‌سرعت در حال حرکت هستند. برای ثبت تصاویر واضح و بدون تاری از چنین سوژه‌هایی، تنها راهکار مؤثر استفاده از سرعت شاتر بالا است تا حرکات آن‌ها متوقف شود و وضوح تصویر حفظ گردد.

این نکته تنها به سوژه‌های پرتحرک محدود نمی‌شود. حتی زمانی که از سه‌پایه استفاده نمی‌شود و دوربین با دست نگه داشته می‌شود، انتخاب سرعت شاتر مناسب اهمیت دارد. کاهش بیش از حد سرعت شاتر می‌تواند منجر به ثبت تصاویری تار شود، حتی اگر هیچ حرکتی در سوژه وجود نداشته باشد. به طور معمول، سرعت‌هایی مانند ۱/۵۰ ثانیه یا سریع‌تر برای عکاسی دستی مناسب هستند، هرچند که این موضوع به فاصله کانونی لنز نیز بستگی دارد.

قانون متقابل در تعیین سرعت شاتر مناسب

قانونی کاربردی به نام «قانون متقابل» در میان عکاسان رواج دارد که به تعیین حداقل سرعت شاتر مناسب برای عکاسی با دست کمک می‌کند. بر اساس این قانون، باید از سرعت شاتری استفاده کرد که معادل معکوس فاصله کانونی معادل لنز باشد. منظور از فاصله کانونی معادل، عددی است که پس از ضرب کردن فاصله کانونی درج‌شده روی لنز (بر حسب میلی‌متر) در کراپ فاکتور دوربین به‌دست می‌آید. برای مثال، در صورتی که فاصله کانونی معادل شما ۳۰ میلی‌متر باشد، حداقل سرعت شاتر مناسب ۱/۳۰ ثانیه خواهد بود. البته این قانون به‌صورت کلی مطرح می‌شود و عواملی مانند ثبات دست عکاس یا وجود لرزشگیر تصویر می‌توانند بر نتیجه تأثیرگذار باشند.

اهمیت انتخاب سرعت شاتر در عکاسی منظره

در شاخه‌هایی مانند عکاسی منظره نیز توجه به سرعت شاتر از اهمیت بالایی برخوردار است. در روزهایی که وزش باد باعث حرکت گیاهان و برگ‌ها می‌شود، ثبت تصویر واضح نیازمند انتخاب دقیق سرعت شاتر است. عکاس باید بین ثبت روشنایی مناسب و جلوگیری از تاری ناشی از حرکت تعادل برقرار کند.

استفاده از سه‌پایه در نور کم

در شرایط نوری ضعیف، برای ثبت تصویر روشن ممکن است نیاز به استفاده از سرعت شاتر طولانی‌تر باشد. در این موارد، استفاده از یک سه‌پایه‌ی حرفه‌ای می‌تواند از بروز لرزش‌های ناخواسته جلوگیری کرده و ثبات لازم را فراهم آورد. با داشتن سه‌پایه، عکاس می‌تواند با خیال راحت از سرعت‌های شاتر پایین استفاده کند، بدون آن‌که نگران لرزش دست و تاری تصویر باشد.

محدودیت‌های سه‌پایه در برابر حرکت سوژه

هرچند استفاده از سه‌پایه لرزش‌های ناشی از دوربین را به‌طور کامل حذف می‌کند، اما این ابزار در برابر حرکت سوژه‌ها تأثیری ندارد. چنانچه سوژه در حال حرکت باشد، این حرکت به‌صورت تاری در تصویر دیده خواهد شد. بنابراین، در این شرایط استفاده از سرعت شاتر بالا همچنان ضروری است تا بتوان تمام حرکات موجود در صحنه را فریز کرد و به تصویری کاملاً واضح دست یافت.

جنبه خلاقانه عکاسی را فراموش نکنید

تاری ناشی از حرکت، برخلاف تصور رایج، همواره یک نقص در عکس محسوب نمی‌شود. در بسیاری از موارد، این نوع تاری می‌تواند جلوه‌ای هنری و چشم‌نواز به تصویر ببخشد. برای نمونه، در عکسی که با سرعت شاتر ۳۰ ثانیه ثبت شده، برخورد موج‌ها به ساحل به شکلی نرم و مه‌آلود به تصویر درآمده است؛ به‌گونه‌ای که تصویر نهایی بیش از آنکه یادآور ساحل باشد، فضایی میان آسمان و دریا را تداعی می‌کند.

علت اصلی این جلوه بصری، استفاده از نوردهی طولانی و اجازه‌دادن به موج‌ها برای رفت‌وآمد در طول مدت نوردهی است. نتیجه نهایی، تصویری است نرم، خیال‌انگیز و انتزاعی که مرز بین آب، هوا و مه را محو می‌کند. چنین تصاویری با استفاده هوشمندانه از سرعت شاتر پایین، به‌ویژه در صحنه‌های طبیعی مانند دریا، آبشار یا مه، قابل دستیابی هستند.

کاربرد خلاقانه تاری در عکاسی از عناصر متحرک

تاری ناشی از حرکت تنها به دریا و اقیانوس محدود نمی‌شود. هر عنصری که در صحنه در حال حرکت باشد – از ابرها و برگ‌ها گرفته تا جریان‌های آبی – می‌تواند سوژه‌ای مناسب برای بهره‌گیری از این تکنیک باشد. عکاس با تنظیم سرعت شاتر پایین و ثبت حرکت این عناصر در زمان، می‌تواند به نتایجی بسیار هنری و منحصربه‌فرد دست یابد.

تکنیک پنینگ؛ ترکیب وضوح و حرکت

یکی دیگر از کاربردهای خلاقانه تاری ناشی از حرکت، استفاده از تکنیک «پنینگ» یا حرکت افقی همراه با سوژه است. در این روش، عکاس با حرکت دادن دوربین در هماهنگی با سوژه، سوژه را به‌صورت واضح و پس‌زمینه را به‌صورت تار ثبت می‌کند. این ترکیب منجر به تصویری دینامیک و پرتحرک می‌شود که حس حرکت را به‌خوبی منتقل می‌کند. برای اجرای موفق این تکنیک، معمولاً سرعت شاتری در حدود ۱/۱۵ ثانیه مناسب است. البته بسته به سرعت سوژه – مانند خودروهای مسابقه‌ای – ممکن است نیاز به تنظیم سرعت شاتر متفاوتی باشد.

برای دستیابی به بهترین نتیجه در استفاده از تاری حرکتی، توصیه می‌شود که چندین بار با سرعت‌های شاتر مختلف آزمایش صورت گیرد. تجربه و آزمون‌وخطا در این زمینه، به عکاس کمک می‌کند تا به ترکیب نهایی دلخواه خود برسد و اثرگذاری بصری تصویر را به حداکثر برساند.

آشنایی با حالت‌های  Bulb، Time و Sync

در کنار سرعت‌های شاتر استاندارد که اغلب کاربران از آن‌ها بهره می‌برند، برخی دوربین‌های حرفه‌ای امکانات پیشرفته‌تری را نیز در اختیار عکاسان قرار می‌دهند. این امکانات در قالب حالت‌هایی نظیر Bulb (شاتر باز)، Time و Sync ارائه می‌شوند. گرچه این بخش از مقاله ممکن است کمی تخصصی به‌نظر برسد، اما درک صحیح آن‌ها برای ثبت تصاویر خاص و حرفه‌ای ضروری است.

حالت Bulb (شاتر باز)

در حالت Bulb که معمولاً با حرف “B” در تنظیمات دوربین مشخص می‌شود، مدت زمان نوردهی کاملاً در اختیار کاربر قرار دارد. به‌عبارتی دیگر، تا زمانی که دکمه شاتر فشرده باقی بماند، شاتر باز خواهد ماند و نوردهی ادامه پیدا می‌کند. این قابلیت به‌ویژه برای عکاسی در شب، ثبت مسیر نور ستارگان، یا صحنه‌های کم‌نور که نیاز به نوردهی طولانی دارند، کاربرد فراوانی دارد.
با این حال، فشردن دستی کلید شاتر برای مدت طولانی ممکن است منجر به لرزش دوربین شود؛ به همین دلیل، استفاده از ریموت شاتر اکسترنال یا شاتر کابلی در این حالت به‌شدت توصیه می‌شود.

حالت Time (T)

در حالت Time که معمولاً با حرف “T” نمایش داده می‌شود، عملکرد شاتر کمی متفاوت است. در این حالت، با اولین فشار دکمه شاتر، نوردهی آغاز می‌شود و تا زمانی که بار دیگر همان دکمه فشرده شود، ادامه خواهد داشت. این ویژگی باعث می‌شود عکاس بدون نیاز به نگه‌داشتن مداوم دکمه شاتر، بتواند نوردهی‌های طولانی‌مدت را به‌سادگی مدیریت کند.
متأسفانه، این قابلیت در همه دوربین‌ها وجود ندارد و در بسیاری موارد، کاربران ناچار به استفاده از حالت Bulb و یک ریموت شاتر خواهند بود.

حالت Sync (X200، X250 و…) و مفهوم سرعت سینک فلاش

این دسته از حالت‌ها برای تنظیم خودکار سرعت شاتر مطابق با «سرعت سینک فلاش» طراحی شده‌اند. سرعت سینک فلاش، بالاترین سرعت شاتری است که در آن می‌توان بدون بروز مشکل از فلاش استفاده کرد. معمولاً این مقدار برابر با 1/200، 1/250 ثانیه یا مقادیر مشابه است که در برخی دوربین‌ها با نمادهایی مانند x200 یا x250 مشخص می‌شود.
اگرچه از لحاظ عملکرد تفاوتی با تنظیم دستی همان سرعت شاتر ندارد، اما این حالت امکان ذخیره‌سازی تنظیمات مربوط به سینک فلاش را در اختیار کاربر می‌گذارد. به این ترتیب، حتی در صورت تغییر دستی این مقدار در منوی دوربین، حالت Sync به‌طور خودکار از مقدار به‌روزشده پیروی خواهد کرد.

در شرایطی که نیاز به نوردهی طولانی‌تر از ۳۰ ثانیه وجود داشته باشد، بهترین گزینه استفاده از حالت Bulb به همراه ریموت شاتر است. در صورتی که دوربین شما از حالت Time پشتیبانی می‌کند، این گزینه می‌تواند جایگزینی ساده‌تر و کارآمدتر برای نوردهی‌های طولانی باشد. همچنین در هنگام کار با فلاش، استفاده از حالت Sync می‌تواند تنظیمات مرتبط با سرعت سینک فلاش را آسان‌تر و دقیق‌تر کند.

سخن آخر

سرعت شاتر یک موضوع خیلی مهم است و باید در کنار دیافراگم، ایزو و فوکوس آن را هم به خوبی یاد بگیرید. پس از یادگیری تمام این موارد می‌توان گفت که شما مهم‌ترین جوانب فنی عکاسی را یاد گرفته‌اید. امیدواریم نکات موجود در این مقاله توانسته باشند در یادگیری سرعت شاتر و نحوه‌ی انتخاب بهترین سرعت شاتر به شما کمک کرده باشند.

امیدواریم که اکنون حداقل با موارد ابتدایی مربوط به سرعت شاتر آشنا شده باشید. یادگیری کامل این موضوع ممکن است وقت زیادی از شما بگیرد اما پس از گذشت مدتی موضوع کمی ساده‌تر خواهد شد. امیدواریم با استفاده از این نکته‌ها و توصیه‌ها بتوانید بهترین سرعت شاتر ممکن را برای دوربین خودتان انتخاب کنید. در صورتی هم که سوال خاصی در این مورد دارید، از قسمت نظرات با ما در ارتباط باشید.